Programma
‘Ze kunnen het niet, en ze doen het niet graag’ is doorgaans het antwoord op de vraag hoe het met de schrijfvaardigheid van basisschoolleerlingen gesteld is. Peilingen laten inderdaad teleurstellende cijfers zien. In deze workshop kijken we vooruit: hoe bouw je een schrijfles uit die zowel motiverend als effectief is? En ook: hoe leer je schrijfstrategieën aan, zodat leerlingen echte vaardige (en aardige) schrijvers worden? We laten je kennismaken met een model om schrijfstrategieën te modelleren en gaan concreet aan de slag.
Lien Vanopstal is docent en onderzoeker aan de VIVES Hogeschool (België). Ze doet onderzoek naar effectieve taaldidactiek, met een focus op schrijfvaardigheid in het basisonderwijs en in de eerste graad van het voortgezet onderwijs.
Sessies
Uit neurologisch onderzoek weten we dat ons lezende en belevende brein samen kunnen vallen. De avonturen in kinderboeken kunnen kinderen dus écht meemaken. In deze prikkelende lezing laat ik zien hoe dat werkt en wordt heel helder waarom kinderboeken noodzakelijke voeding zijn voor het brein. Met veel sprankelende voorbeelden ontdek je waarom kinderboeken voor kinderen een onmisbaar oefenterrein zijn voor empathie, verbeeldingskracht en begrip van de wereld. De lezing is inspirerend én ontzorgend: een frisse blik, stevige onderbouwing en praktische handvatten om meteen toe te passen.
Als kind las Eline al zo’n beetje elk kinderboek dat verscheen en dat is nog steeds zo. Haar hoofd is een boekenkast vol verhalen. Vanuit het geloof dat er voor elk kind een boek is en de behoefte om ouders en docenten te ontzorgen richtte ze in 2012 Boekwijzer op. Sindsdien verspreidt ze vol vuur haar liefde voor verhalen. Via social media deelt ze dagelijks prachtige kinderboeken. Ze werkt samen met alle toonaangevende uitgeverijen, interviewt schrijvers, geeft lezingen en heeft met regelmaat zitting in jury’s (zo zat ze in de Griffeljury, de vakjury Kinderen & Poëzie, de Jenny Smelik-IBBY prijs).
Hoe geven scholen in het (speciaal)basisonderwijs en speciaal onderwijs invulling aan het onderwijsleerproces op het gebied van mondelinge taalvaardigheid? Hoe vaardig zijn leerlingen eind groep 8 op het gebied van luisteren, spreken en gesprekken, hoe taalrijk is hun omgeving en welke taalactiviteiten ontplooien zij thuis? En hoe hangen kenmerken van het onderwijsleerproces en van leerlingen samen met de verschillen in leerlingprestaties?
Tijdens deze bijdrage zullen we ingaan op de resultaten van het peilingsonderzoek Mondelinge taalvaardigheid dat in schooljaar 2023-2024 onder regie van de Inspectie van het Onderwijs is uitgevoerd. We staan daarbij ook stil bij de eerste duiding van deze resultaten en de aanbevelingen die een focusgroep van experts uit onderwijspraktijk, -beleid en –onderzoek formuleerde. Graag zetten wij dit gesprek tijdens deze bijdrage met u voort en gaan wij in op uw vragen.
Mirjam Snel werkt als strategisch expert op het gebied van het toezicht op het taalonderwijs. Haar missie is om middels effectief toezicht een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het taalonderwijs binnen alle sectoren.
Tessa Spätgens werkt als onderzoeker bij de Inspectie van het Onderwijs aan nationale peilingen in het primair en voortgezet onderwijs en is lid van de expertisegroep taal. Zij promoveerde op een onderzoek naar leesvaardigheid en woordenschat bij eentalige en meertalige po-leerlingen.
Annemiek Punter is onderzoeker bij de Inspectie van het Onderwijs met expertise op het gebied van pelingsonderzoek. Als projectleider binnen de inspectie was ze verbonden aan de peiling naar mondelinge taalvaardigheid.
Vertel je zelf wel eens een verhaal? Laat je leerlingen weleens een verhaal vertellen? In deze workshop duiken we dieper in de veelzijdigheid van verhalen vertellen. Naast achtergronden over de kracht van een verteld verhaal, de waarde voor de taalontwikkeling en de mogelijkheden voor het inzetten van een verhalen, onderzoeken we ook hoe je leerlingen kunt ondersteunen om tot een eigen (verteld) verhaal te komen. Dit laatste doen we door praktisch aan de slag te gaan.
Klarinske de Roos, lectoraat Meertaligheid en Geletterdheid, NHLStenden Hogeschool. Trainer/onderzoeker én verhalen verteller.
Lezend en schrijvend verken je jezelf en de rest van de wereld. Verhalen laten je meeleven, invoelen en voeren je mee naar nieuwe plekken.Hoe doen schrijvers dat? Hoe laat je leerlingen met schrijversogen kijken? Wat heb je aan verbeeldingskracht? Hoe bouw je een goede schrijfopdracht op? Hoe leer je van elkaar? Daar gaan we het over hebben.
Annejan Mieras, is opgeleid als architect maar voelde zich meer thuis als leerkracht voor de klas. Naast het lesgeven ontwikkelde ze zich als kinderboekenschrijver. Haar derde boek ‘Het kleine heelal’ (2023) werd bekroond met de Gouden Griffel: ‘Zo kundig en zo liefdevol gecomponeerd’.
Begin maart verschijnt haar verhalenbundel ‘Alle dagen samen’.
Inmiddels is Annejan fulltime schrijver, schrijfdocent en soms nog een dagje invaljuf, om weer even bij te tanken. Ze geeft lezingen op scholen, bibliotheken en Pabo’s over verbeeldingskracht en (creatief)schrijven, aan de hand van haar eigen boeken en onderwijservaring.
Sessies
Schrijven is meer dan een eindproduct leveren. Het is ontdekken, ordenen, verbeelden en communiceren. Met de nieuwe kerndoelen krijgt (creatief) schrijven een stevigere plek in het primair onderwijs. Maar wat betekent dat voor de dagelijkse praktijk in de klas?
In deze workshop laat schrijver en onderwijsprofessional Suzanne Wouda zien hoe je de nieuwe kerndoelen voor schrijven vertaalt naar krachtig schrijfonderwijs.
De workshop zoomt in op:
- Het herkennen en benutten van schrijfkansen binnen bestaande routines, thema’s en projecten, om zo te werken aan taaldoelen.
- Verkennen hoe je betekenisvolle schrijfopdrachten ontwerpt die leerlingen uitnodigen om te schrijven.
- De rol van de leerkracht bij het begeleiden van het schrijfproces: vóór, tijdens en na het schrijven.
- Hoe je op schoolniveau haalbare stappen kunt zetten voor duurzaam schrijfonderwijs.
Suzanne Wouda werkt in het basisonderwijs als leerkracht en intern begeleider en is daarnaast schrijver. In 2026 verschijnt haar zestiende (jeugd)boek. Sinds 2023 deelt ze via haar nieuwsbrief Schrijven in het onderwijs lesideeën en inzichten over goed en betekenisvol schrijfonderwijs: https://schrijveninhetonderwijs.substack.com
In deze sessie krijg je korte flitspresentaties van inspirerende voorbeelden van collega's die werken aan rijk onderwijs in mondelinge taalvaardigheid. Hoe geef je instructie en ondersteuning en welke kansen liggen er voor de verbinding met de andere leergebieden?
Claudia Dahmen en Maria Streefkerk ontwikkelen samen het thematisch taalonderwijs voor de groepen 4 t/m 8 op basisschool De Nautilus in Amsterdam. Tijdens deze sessie vertellen hoe ze op hun school hun mondeling taalonderwijs vormgeven. Ze werken thematisch en verweven spreken, luisteren en gesprekken voeren in al hun thema’s. Ze laten zien hoe we veel oefentijd creëren, hoe leerlingen vanaf jonge leeftijd leren overleggen en hoe dit bijdraagt aan krachtig taalonderwijs.
Maria Streefkerk is leerkracht, taal/leesspecialist en geeft de opleiding post-hbo taalcoördinator.
Claudia Dahmen-Geel is leerkracht, techniekcoördinator, schoolopleider en beleidsmedewerker op basisschool De Nautilus in Amsterdam.
Spontaan spellen is een natuurlijk proces van de taalontwikkeling van jonge kinderen. Al op jonge leeftijd experimenteren ze met geschreven taal. Wat vertellen deze teksten ons over hun groei in taal en geletterdheid?
In deze sessie verkennen we hoe spontaan spellen bijdraagt aan mondelinge taalvaardigheid, klankbewustzijn en beginnende geletterdheid. Aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden en korte opdrachten ontdekken deelnemers hoe ze binnen thematisch onderwijs ruimte kunnen creëren voor betekenisvol en spelenderwijs schrijven.
Een interactieve workshop met voorbeelden, theoretische verdieping en concrete ideeën voor de klaspraktijk.
Henriët Odink is auteur van Spontaan spellen. Bouw aan een stevige taalbasis bij het jonge kind (Boom, 2024). Ze is eigenaar van Taal & Leesexpertise (www.taalleesexpertise.nl) en begeleidt leerkrachten en teams bij het versterken van hun taal- en leesaanbod. Daarnaast is ze werkzaam als schoolcoach en trajectbegeleider bij SWV Twente Noord.